1.1  หลักการและเหตุผล

     ความมุ่งหมายและหลักการของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ . ศ . 2542 มุ่งเน้นพัฒนา นักเรียนให้มีความสมบูรณ์
์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรมและ วัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่น
ได้อย่างมีความสุข ปลูกฝังนักเรียนให้มีความภาคภูมิใจในความเป็นไทย รู้จักรักษาผลประโยชน์ส่วนรวมและของประเทศชาติ รู้จักส่งเสริมภูมิปัญญาไทย ภูมิปัญญาท้องถิ่น ตลอดจนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ใฝ่รู้ และเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง โดยได้กำหนดแนวการจัดการศึกษา มาตรา 22 ถึงมาตรา 30 กล่าวคือ ต้องยึดหลักว่า
ผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนา ตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถ
พัฒนาตนเองตามธรรมชาติและเต็มตามศักยภาพ เน้นความสำคัญทั้งความรู้ คุณธรรม กระบวนการเรียนรู้ และบูรณาการ
ตามความเหมาะสม ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึกการปฏิบัติให้ทำได้ คิดเป็น ทำเป็น รักการอ่านและเกิดการใฝ่รู้
อย่างต่อเนื่อง จัดการเรียนการสอนโดยผสมผสานสาระความรู้ด้านต่าง ๆ อย่างได้สัดส่วนสมดุลกัน จัดการเรียนรู้ให้เกิดขึ้น
ทุกเวลาทุกสถานที่จากแหล่งการเรียนรู้อื่นนอก ห้องเรียน ได้แก่ ห้องสมุดประชาชน พิพิธภัณฑ์ สวนสัตว์ สวนสาธารณะ
สวนพฤกษศาสตร์ อุทยานแห่งชาติ เป็นต้น โดยมีการประสานความร่วมมือกับบิดามารดา ผู้ปกครองและบุคคลใน
ชุมชนทุกฝ่าย เพื่อร่วมกันพัฒนาผู้เรียนตามศักยภาพ           กระทรวงศึกษาธิการได้ให้ความสำคัญในเรื่องของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
ซึ่งถือว่าเป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งที่จะทำให้เด็กเยาวชนของไทยมี คุณภาพทั้งในด้านการดำรงชีวิตในสังคมและ
การพัฒนาชุมชนและประเทศชาติให้มีความเจริญ ก้าวหน้ายิ่งขึ้น โดยได้ร่วมมือกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม เพื่อจัดกิจกรรม ส่งเสริมให้เยาวชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
โดยให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ร่วมกับสถานศึกษาจัดกิจกรรมดังกล่าวอย่างจริงจังและต่อเนื่อง

          จากหลักการและความสำคัญที่กล่าวมา แหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียน แหล่งความรู้ในชุมชน ภูมิปัญญาท้องถิ่น
รวมถึงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จึงมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของเด็กและเยาวชน
ที่จะเป็นพลังในการพัฒนาชุมชนและประเทศชาติ ดังนั้นการจัดกิจกรรมส่งเสริมให้นักเรียนหรือ เยาวชน มีส่วนร่วม
ในการอนุรักษ์ พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในรูปแบบกิจกรรมค่ายสิ่งแวดล้อมหรือ ค่ายเยาวชน
อนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมโดยใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชน หรือสถานที่ที่มีคุณค่าและความสำคัญ
ต่อการศึกษาเรียนรู้และการอนุรักษ์ พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จึงมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง
ที่สถานศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องดำเนินการหรือร่วมมือกันจัดกิจกรรมดังกล่าว เพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน
อันจะเป็นกำลังของชาติในการพัฒนาสังคมและประเทศชาติให้มีความเจริญก้าวหน้า มีแหล่งทรัพยากร
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่สมบูรณ์ อันจะส่งผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งโรงเรียนอนุบาลภูเวียง ได้เล็งเห็นความสำคัญและสนองนโยบายของภาครัฐและหน่วยงานต้นสังกัด จึงได้จัดทำโครงการนี้ขึ้นมา

1.2  วัตถุประสงค์

          1.2.1 เพื่อพัฒนาความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมแก่นักเรียน
          1.2.2 เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้วิทยาศาสตร์และสิ่งต่าง ๆ จากประสบการณ์ตรงที่เป็น สภาพจริงจากแหล่งเรียนรู้ในธรรมชาติ
          1.2.3 เพื่อเพิ่มพูนความรู้ ทักษะกระบวนการทำงาน กระบวนการคิด และการนำไปใช้ ในชีวิตประจำวัน
          1.2.4 เพื่อให้นักเรียนตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ และมีจิตสำนึกที่จะอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
          1.2.5 เพื่อส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมที่พึงประสงค์ ตลอดจนคุณลักษณะต่าง ๆ ในการ อยู่ร่วมกัน ได้แก่ การอยู่ร่วมกับผู้อื่น  การเป็นผู้นำ - ผู้ตามที่ดี ความมีระเบียบวินัย ความรับผิดชอบ

1.3  เป้าหมาย

          1.3.1 ครูผู้สอนสามารถพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนนอกห้องเรียนจาก แหล่งความรู้ในท้องถิ่น
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียนและท้องถิ่น
          1.3.2 นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น และมีคะแนนเฉลี่ยผ่านเกณฑ์ที่ตั้งไว้ คือ 70 %
          1.3.3 นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีทักษะกระบวนการกลุ่มอยู่ในระดับคุณภาพ 3.0 ขึ้นไป
          1.3.4 นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 มีเจตคติต่อการเรียนสูงขึ้น และอยู่ในระดับมาก โดยรวม

1.4  ขอบเขตในการดำเนินการ

          1.4.1 จัดกิจกรรมค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 
  ณ  อุทยานแห่งชาติภูเวียง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น หลักสูตร 1 วัน
           1.4.2 จัดกิจกรรมทัศนศึกษาดูงานเชิงอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สำหรับ นักเรียนที่ร่วมโครงการค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่ จังหวัดจันทบุรี และระยอง
          1.4.3 กลุ่มเป้าหมาย คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนอนุบาลภูเวียง อำเภอ ภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ภาคเรียนที่ 1  ปีการศึกษา 2548 จำนวน 155 คน
          1.4.4 วัน เวลา และสถานที่ในการดำเนินการ
                  1) จัดกิจกรรมค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ณ อุทยานแห่งชาติภูเวียง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ในวันที่ 6 กันยายน 2548
                  2) จัดกิจกรรมศึกษา ดูงาน ณ สถานที่ต่าง ๆ ในจังหวัดจันทบุรี และระยอง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว โอเอซีส ซี เวิลด์  ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ ( ศึกษาธรรมชาติป่าชายเลนอ่าวคุ้งกระเบน )  และสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำระยอง   ในระหว่างวันที่  8 – 9  กันยายน  2548

1.5 คำนิยามศัพท์เฉพาะ

          1.5.1 ค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หมายถึง การจัดกิจกรรม การเรียนรู้เกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม เพื่อให้เกิดการเรียนรู้นอกห้องเรียนผ่าน กิจกรรมที่หลากหลาย ได้แก่ กิจกรรมเสริมสร้างการอยู่ร่วมกัน กิจกรรมวิชาการ และกิจกรรมนันทนาการ เป็นการจัดประสบการณ์ตรงให้แก่นักเรียน
ได้มีปฏิสัมพันธ์กับธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม ทำให้การเรียนมีประสิทธิภาพ ได้เรียนรู้อย่างแจ่มแจ้ง ช่วยเพิ่มพูนความรู้ ทักษะกระบวนการ และประสบการณ์ตรงในสภาพแวดล้อมจริงโดยเนื้อหาของหลักสูตรเน้นการอนุรักษ์ทรัพยากร
ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ปฏิบัติการนิเวศวิทยาป่าไม้และสัตว์ป่า ( การเดินป่าศึกษาธรรมชาติ ) บทบาทเยาวชนกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกิจกรรมนันทนาการการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
          1.5.2 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หมายถึง ความสามารถในการเรียนรู้ตามหลักสูตร หรือ เนื้อหาสาระในการจัดกิจกรรม ซึ่งวัดได้จากการตอบ แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่สร้างขึ้นเองจากเนื้อหาและ กิจกรรมการเรียนรู้
ู้กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระที่ 2 เรื่อง ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม ชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 - 6 โดยวัดความสามารถ 6 ด้าน คือ ความรู้ ความจำ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ และการประเมินค่า
          1.5.3 ทักษะกระบวนการทำงาน หมายถึง ความสามารถและพฤติกรรมที่แสดงออกของนักเรียนในการสืบเสาะหา
ความรู้ ู้โดยผ่านการปฏิบัติตามวิธีการทางวิทยาศาสตร์และกระบวนการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มอย่างคล่องแคล่ว
และชำนาญ พฤติกรรมที่แสดงออก ได้แก่ ความมีระเบียบวินัย การตรงต่อเวลา ความตั้งใจและสนใจปฏิบัติกิจกรรม
ความสามัคคีพร้อมเพรียงในหมู่คณะ ความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมาย การทำงานร่วมกันเป็นทีม การเคารพในสิทธิของตนเองและผู้อื่น การกล้าแสดงออก ความเป็นผู้นำ - ผู้ตามที่ดี การเคารพและปฏิบัติตามกติกาข้อตกลงของหมู่คณะ และการพัฒนา แก้ไข ปรับปรุงตนเองอยู่เสมอ
          1.5.4 เจตคติต่อการเรียนการสอน หมายถึง ความรู้สึก การเห็นคุณค่า ความสำคัญ ความคิดเห็น ความสนใจต่อการเรียนการสอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 5
โรงเรียนอนุบาลภูเวียง ซึ่งสามารถวัดได้จากแบบสอบถามเจตคติต่อการเรียนการสอนที่ผู้ศึกษาสร้างขึ้น

1.6 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

          1.6.1 ครูผู้สอนมีรูปแบบและแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนนอกสถานที่จาก แหล่งความรู้ในท้องถิ่น หรือกิจกรรมค่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมแก่นักเรียนที่สมบูรณ์ เหมาะสมกับสภาพและความต้องการของผู้เรียนและท้องถิ่น           1.6.2 นักเรียนมีความรู้ ทักษะ กระบวนการคิด มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ใฝ่เรียน ใฝ่รู้ มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ในทางที่ดีอันเป็นประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติ
          1.6.3 นักเรียนได้รับความรู้ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจน กิจกรรมนันทนาการ
เป็นการส่งเสริมให้นักเรียนที่จะเป็นเยาวชนของชาติ เป็นทรัพยากรบุคคลที่มีประสิทธิภาพ และมีบทบาทต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
          1.6.4 นักเรียนสามารถนำความรู้ ทักษะและประสบการณ์ตรงที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ใน ชีวิตประจำวันได้

 

กำหนดการศึกษาดูงานในโครงการค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ที่จังหวัดจันทบุรี และระยอง ระหว่างวันที่ 8 – 10 กันยายน 2548

วันที่ 8 กันยายน 2548

          เวลา 18.00 น . รายงานตัว / รับประทานอาหารเย็น / เตรียมความพร้อม / นันทนาการ
          เวลา 19.00 น . ออกเดินทางจากโรงเรียนอนุบาลภูเวียงมุ่งสู่จันทบุรี โดยรถบัสโดยสารแบบธรรมดา

วันที่ 9 กันยายน 2548

          เวลา 06.00 น . เดินทางถึงอุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว จ . จันทบุรี
                                    - ศึกษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในเขตอุทยานฯ
          เวลา 07.45 น . ออกเดินทางจากอุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว
          เวลา 08.15 น . เดินทางถึง โอเอซีส ซี เวิลด์ จ . จันทบุรี
                                    - รับประทานอาหารเช้า ที่ โอเอซีส ซี เวิลด์
                                    - ศึกษาการเพาะพันธุ์และอนุรักษ์ปลาโลมา
                                    - ศึกษาวงจรชีวิตของผีเสื้อนานาชนิดในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ
          เวลา 10.00 น . ออกเดินทางจาก โอเอซิส ซี เวิลด์
          เวลา 11.00 น . เดินทางถึงศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ
                                    - ศึกษาสภาพธรรมชาติ ระบบนิเวศในป่าชายเลนอ่าวคุ้งกระเบน
                                    - ศึกษาเรียนรู้สัตว์น้ำทะเลนานาชนิดที่มีถิ่นอาศัยในบริเวณนั้น ณ สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ
                                       เฉลิมพระเกียรติ
           เวลา 12.00 น . รับประทานอาหารเที่ยงภายในศูนย์ฯ
          เวลา 13.00 น . ออกเดินทางไปยังสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำระยอง จ . ระยอง
          เวลา 14.30 น . ศึกษาเรียนรู้ ณ สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำทะเล จังหวัดระยอง
          เวลา 15.30 น . ชมทัศนียภาพชายหาดบ้านก้นอ่าวและหาดแม่รำพึง
          เวลา 18.00 น . รับประทานอาหารเย็น ที่ตลาดบ้านเพ จ . ระยอง / ซื้อของฝาก
          เวลา 20.00 น . ออกเดินทางกลับ

วันที่ 10 กันยายน 2548

          เวลา 07.00 น . เดินทางถึงโรงเรียนอนุบาลภูเวียงโดยสวัสดิภาพ / สรุปผลงาน
           เวลา 08.00 น . รับประทานอาหารเช้าร่วมกันที่โรงเรียนอนุบาลภูเวียง

1.7  แหล่งข้อมูล

1.7.1 ประชากร เป็นนักเรียนโรงเรียนอนุบาลภูเวียง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาขอนแก่น เขต 5
          ภาคเรียนที่ 1  ปีการศึกษา  2548
1.7.2 กลุ่มตัวอย่าง เป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนอนุบาลภูเวียง ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2548 จำนวน 155 คน
1.7.3 สถานที่และเวลาดำเนินการ คือ อุทยานแห่งชาติภูเวียง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ดำเนินการจัดกิจกรรม
         ในวันที่ 6 กันยายน 2548
          อุทยานแห่งชาติน้ำตกพลิ้ว ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดจันทบุรี และสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำระยอง จังหวัดระยอง ดำเนินการจัด กิจกรรมศึกษาดูงาน ในระหว่างวันที่ 8 – 10 กันยายน 2548

1.8  สรุปผล

           การประเมินผลการศึกษาดูงานตามโครงการค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่จังหวัดจันทบุรีและระยอง ซึ่งทำการเก็บรวบรวมข้อมูลจากนักเรียนที่ร่วม โครงการ มีรายละเอียดดังต่อไปนี้

ตารางที่ 2  ผลการวิเคราะห์แบบประเมินผลโครงการค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม
                 ( กิจกรรมศึกษาดูงานที่จังหวัดจันทบุรีและระยอง )  เมื่อวันที่ 8 - 10 กันยายน 2548

รายการ

คุณภาพ / ความเหมาะสม

 

S.D.

1. พาหนะที่ใช้ในการเดินทาง

3.60

0.57

ดีมาก

2. สถานที่หรือแหล่งเรียนรู้ที่ใช้ในการจัดกิจกรรม

3.92

0.27

ดีมาก

3. ความเหมาะสมของกิจกรรมที่นักเรียนปฏิบัติ

3.76

0.48

ดีมาก

4. ระยะเวลาในการศึกษานอกสถานที่ ( 1 วัน )

3.72

0.57

ดีมาก

5. เวลาที่ใช้ในการทำกิจกรรมต่างๆ

3.62

0.53

ดีมาก

6. จำนวนนักเรียนที่ร่วมกิจกรรม

3.68

0.47

ดีมาก

7. การให้ความรู้ของวิทยากร

3.86

0.35

ดีมาก

8. ความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับจากการปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ

3.78

0.46

ดีมาก

9. การนำความรู้ที่ได้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและ ส่วนรวม

3.78

0.42

ดีมาก

10. ความประทับใจในการร่วมกิจกรรม

3.92

0.34

ดีมาก

11. โครงการนี้ควรจัดต่อไปอีก

3.94

0.24

ดีมาก

เฉลี่ย

3.78

ดีมาก

จากตารางที่ 4 พบว่า การดำเนินการจัดกิจกรรมศึกษาดูงานตามโครงการค่ายเยาวชนอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม ที่จังหวัดจันทบุรีและระยอง ครั้งนี้ ในทุกรายการมี คุณภาพ / ความเหมาะสมอยู่ในระดับดีมาก และการประเมินผลของการจัดกิจกรรมโดยรวม พบว่า มีคุณภาพ / ความเหมาะสมของการดำเนินงานตามโครงการ
อยู่ในระดับ ดีมาก

 

                                                          กลับสู่เมนูหลัก